Język i etyka – Krzysztof Grosbart

Krzysztof Grosbart

W mojej pracy licencjackiej, pisanej z dyscypliny filozoficznej jaką jest etyka, poruszony i zbadany zostanie problem języka. Doprecyzowując, pierwszym problemem rozważanym będzie fundamentalne pytanie:

Czy język może i powinien być uważany za przedmiot etyki?

W pracy podjęta zostanie próba ujawnienia języka jako działania (czynu). W wyniku czego (przy pozytywnych wynikach) ujawniony zostanie język jako przedmiot etyki, bądź przynajmniej ukazana będzie jego inna funkcja niźli tylko nośnika informacji.

Kolejną etyczny aspekt języka uwidoczni się w wyniku porównania z rozumieniem go jako przedmiotu w innych naukach, np. w logice czy też w językoznawstwie, co znowu w porównaniu wydarzeniami o charakterze społeczno – politycznymi, winno ukazać niewystarczalność tychże nauk. Dochodząc do tego, że język jest działaniem i przez to może traktowany być przez to jako przedmiot etyki, nastąpi ostatni etap odpowiedzi na wcześniej postawione pytanie, który będzie polegał na omówieniu tzw. performatywnej funkcji języka i jej etycznej ocenie. W tymże etapie przeanalizowane zostaną prace i koncepcje J. L. Austina, P. F. Strawsona, John Rogers Searle, J. Buttler oraz polskiej profesor językoznawstwa A. Cegieły.

Gdy (i jeżeli uda się) w pracy przedstawić koncepcje języka jako działania, a przede wszystkim jako działania sprawiającego „coś” (pewne skutki, pewne postawy czy nawet pewną rzeczywistość), zostanie podjęta kolejna próba ulokowania go w którejś z filozoficznych koncepcji dialogu (tj. jednej z koncepcji wytworzonych przez któregoś z tzw. filozofów dialogu). W tej chwili zapada decyzja, która z trzech koncepcji, J. Tischnera, E. Levinasa czy M. Bubera będzie opracowywana. Z koncepcji języka jako perfomatywu i określonej koncepcji filozofii dialogu praca będzie poszukiwać odpowiedzi na pytanie:

Czy, i jeżeli tak, to jakie człowiek ma narzucone powinności językowe wobec drugiego człowieka wchodząc w relacje z nim?

* W pracy być może (decyzja jeszcze nie zapadła) zostanie podniesiony problem niewystarczalności konwenansu (etykiety, grzeczności) w językowych działaniach międzyludzkich zawartym w pytaniu:

Czy uprzejmość językowa to tylko konwenans czy poważny problem etyczny?

 

Photo: Mr. Muskrat / Foter / CC BY-NC-ND

Andrzej Waleszczyński Opublikowane przez:

Jeden komentarz

  1. Karolina Rozmarynowska
    12 maja 2015

    Należy zastanowić się nad znaczeniem pojęcia „język”.
    Czy chodzi o język jako system, czy też o użycie języka?
    Przedmiotem badań filozofów języka, do których Pan nawiązuje, jest najczęściej mowa, czynności mowy, wypowiedzi. Warto mieć na uwadze różnice znaczeniowe między tymi pojęciami, wówczas opis i analiza będą bardziej precyzyjne. Ponadto zachęcam do przemyślenia tytułu pracy, Może dałoby się jakoś uściślić, gdyż sformułowanie jest bardzo ogólne.

Dodaj komentarz