Etyczne zagadnienia posthumanizmu – Kacper Kolibabski

w wybranej prozie Jacka Dukaja

Projekt pracy licencjackiej pana Kacpra Kolibabskiego zapowiada interesujące wątki filozoficzne. Zachęcam do lektury i przedstawiania własnych uwag w komentarzach. Oddaję głos autorowi.

Posthumanizm to nurt który coraz prężniej się rozwija, nie tylko w filozofii ale i w świadomości zwykłych ludzi. W kulturze obecny jest wręcz od tysiącleci w postaciach biblijnego Golema, mitycznej Galatei czy bardziej współczesnych potwora Frankensteina, Terminatora i wszelakiej maści cyborgów.

Filozofowie nowożytni także mieli swój udział w tworzeniu tego pojęcia. Wszak sam Kartezjusz uważał człowieka za maszynę. Posthumanizm dotyczy następnej formy człowieka. Przejście pomiędzy człowiekiem a jego następcą będzie płynne, jak każda zmiana ewolucyjna. Różnica jest taka, że na tym etapie człowiek sam będzie sterował swoją ewolucją, która nastąpi dużo szybciej niż w warunkach naturalnych.

To tworzy dyskurs posthumanizmu. Rodzi to niesamowicie wielką liczbę pytań, z których już dzisiaj część ma odniesienie do rzeczywistości, a większość zyska je w ciągu kilkudziesięciu lat. Dzisiaj już mamy do czynienie z pierwszymi cyborgami, bo według wielu definicji, tak musimy określić chociażby człowieka, który żyje dzięki rozrusznikowi serca. Jak wielu ludzi używa aparatów słuchowych. Coraz częściej słyszymy o implantach, które przywracają słuch czy nawet wzrok. Jednak również ludzie nie mający żadnych braków, są coraz bardziej uzależnieni od techniki.

Technologia  pomaga nam w życiu codziennym, nie służy tylko do zwracania zdrowia, ale i do zwiększania naszej efektywności. W najbliższych dekadach będziemy świadkami powstawiania cyborgów tylko w celu ulepszenia naszego ciała. Dotąd nie budziło to żadnych wątpliwości, ponieważ technika wyrównywała szansę, dawała nowe, ludziom którzy nie mieli tak dużo szczęścia. Z czasem zmiany w naszym człowieczeństwie mogą zajść tak daleko, iż ciężko będzie nam mówić o człowieku.

Do czego możemy zredukować nasze człowieczeństwo, gdzie jest jego granica? Co nas rożni od maszyn, które potrafią myśleć i się rozwijać? Czy ciało jest, jak mówił Augustyn, złe i nas ogranicza? Czy w związku z tym powinniśmy się go pozbyć? Czy w ogóle naszą powinnością jest dążenie do doskonałości? Jeśli tak, to może ciało nie jest w ogóle potrzebne, tak jak aniołom? Czy powinniśmy w ogóle zachować nasze człowieczeństwo, czy może jednak trzeba je porzucić i stać się Nietzscheańskim nadczłowiekiem?

Poszukując odpowiedzi na te pytania rodzi się problem rozwarstwienia struktur społecznych oraz rasizmu w wyniku powstania nowego gatunku.

Te i wiele innych pytań czekają na odpowiedź w duchu filozofii. Możliwe jednak, że w zderzeniu z brutalną rzeczywistością będziemy musieli przeredagować swoje poglądy. Te problemy najczęściej poruszali w swojej literaturze twórcy literatury science fiction, wybiegając w przyszłość i tworząc najróżniejsze wizje społeczeństwa.

W swojej pracy rozpatrzę nurt posthumanistyczny w ujęciu dr Grażyny Gajewskiej, a następnie podejmę się rozważenia zagadnień etycznych owego nurtu w prozie Jacka Dukaja, znanego polskiego pisarza. Autor literatury Science Fiction studiował Filozofię na Uniwersytecie Jagielońskim i w swoich dziełach maluje wizje przyszłości, w których można doszukać się, czasem z łatwością, czasem z większym trudem, filozoficznych koncepcji. Postaram się przestudiować te koncepcje w opowiadaniach “Córka Łupieżcy” oraz “Czarne Oceany”, z czasem oczywiście rozszerzając zakres mojej pracy na kolejnego jego dzieła.

 

Photo credit: Sabine Mondestin / Foter / CC BY

Andrzej Waleszczyński Opublikowane przez:

Bądź pierwszą osobą, która zostawi swój komentarz

Dodaj komentarz